บทความ·5 นาที·12 ตุลาคม 2569
อ่านฉลากผลิตภัณฑ์เสริมอาหารให้เป็น — เลข อย. %Thai RDI รูปแบบของสาร และคำเตือน
ฉลากด้านหลังขวดถูกกำหนดด้วยกฎหมายทุกบรรทัด นี่คือวิธีอ่านทีละส่วน เพื่อให้คุณเทียบขวดต่อขวดได้ด้วยตัวเอง
ฉลากด้านหลังขวดคือเอกสารที่ซื่อตรงที่สุดของผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เพราะทุกบรรทัดถูกกำหนดด้วยกฎหมาย ไม่ใช่ด้วยทีมการตลาด บทความนี้พาอ่านทีละส่วน เพื่อให้คุณเทียบขวดต่อขวดได้ด้วยตัวเอง
1. เลขสารบบอาหาร 13 หลัก
ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารที่ขายในไทยต้องแสดงเครื่องหมาย อย. พร้อมเลขสารบบอาหาร 13 หลัก ตามประกาศกระทรวงสาธารณสุขว่าด้วยผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร [1] เลขนี้ตรวจสอบได้ที่ระบบตรวจสอบผลิตภัณฑ์ของ อย. [2] สิ่งที่เลขนี้บอกคือ ผลิตภัณฑ์นี้ยื่นขออนุญาตฉลากและผ่านการพิจารณาสูตรแล้ว — แต่ไม่ได้บอกว่า "ได้ผล" และไม่ใช่การรับรองคุณภาพของทุกล็อต
2. ชื่อและปริมาณสารสำคัญ
กฎหมายกำหนดให้แสดงชื่อและปริมาณของส่วนประกอบสำคัญ เรียงจากมากไปน้อย [1] จุดที่มักสับสนคือ "น้ำหนักของสารประกอบ" กับ "ปริมาณธาตุที่ได้จริง" เช่น Zinc Bisglycinate 75 มก. ให้สังกะสี 15 มก. ตัวเลขที่ควรใช้เทียบคือตัวหลัง ซึ่งเป็นหลักเดียวกับที่ฉลากในสหรัฐฯ ใช้ คือระบุปริมาณธาตุ (elemental) ไม่ใช่น้ำหนักทั้งโมเลกุล [3]
3. %Thai RDI
Thai RDI คือปริมาณสารอาหารที่แนะนำให้บริโภคประจำวันสำหรับคนไทยอายุ 6 ปีขึ้นไป ซึ่งกำหนดไว้ในประกาศกระทรวงสาธารณสุขเรื่องฉลากโภชนาการฉบับปัจจุบัน (ฉบับที่ 445 พ.ศ. 2566) [4] ตัวเลข % จึงบอกว่า หนึ่งหน่วยบริโภคให้สารอาหารนั้นคิดเป็นกี่เปอร์เซ็นต์ของค่าอ้างอิง สองข้อควรรู้: ค่าอ้างอิงคือค่าสำหรับคนทั่วไป ไม่ใช่ความต้องการเฉพาะของคุณ และ "มากกว่า 100%" ไม่ได้แปลว่าดีกว่าเสมอ วิตามินละลายน้ำส่วนเกินมักถูกขับออก แต่แร่ธาตุบางชนิดเช่นซีลีเนียม หากได้รับเกินเป็นประจำ เกี่ยวข้องกับผมร่วงผิดปกติ [5]
4. รูปแบบของสาร
ชื่อเต็มของสารบอกรูปแบบ เช่น สังกะสีอาจมาในรูปซัลเฟต ออกไซด์ หรือบิสไกลซิเนต รูปแบบต่างกันมีการดูดซึมและความสบายท้องต่างกัน [3] วิตามินบี 3 มีทั้งไนอะซิน (กรดนิโคตินิก) ที่อาจทำให้หน้าแดงร้อนวูบ และนิโคตินาไมด์ที่ไม่มีผลนี้ ฉลากที่ระบุรูปแบบชัดเจน ช่วยให้คุณและเภสัชกรประเมินได้ง่ายขึ้น
5. คำเตือนที่กฎหมายกำหนด
ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารทุกชิ้นต้องแสดงกรอบ "คำเตือน" ด้วยข้อความอย่างน้อย 3 ประโยค ได้แก่ เด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน · ควรกินอาหารหลากหลาย ครบ 5 หมู่ ในสัดส่วนที่เหมาะสมเป็นประจำ · ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค [1] ข้อความเหล่านี้ไม่ใช่สัญญาณว่าผลิตภัณฑ์มีปัญหา แต่เป็นข้อความบังคับที่ทุกยี่ห้อต้องมี ขวดที่ไม่มีกรอบนี้ต่างหากที่ควรตั้งคำถาม
6. สิ่งที่ฉลากพูดไม่ได้
ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา จึงไม่สามารถกล่าวอ้างว่ารักษา บำบัด หรือป้องกันโรคได้ ทั้งในไทย [1] และสหรัฐฯ [6] ข้อความที่อนุญาตคือคุณค่าทางโภชนาการ เช่น "ไบโอติน สังกะสี และซีลีเนียม มีส่วนช่วยคงสภาพปกติของเส้นผม" หากฉลากหรือโฆษณาสัญญาเกินกว่านี้ ให้ถือเป็นสัญญาณเตือนมากกว่าจุดขาย
เช็กลิสต์ 30 วินาที
- มีเลขสารบบอาหาร 13 หลัก และตรวจสอบได้
- บอกปริมาณธาตุที่ได้จริง และ %Thai RDI
- บอกรูปแบบของสาร ไม่ใช่แค่ชื่อ
- มีกรอบคำเตือนครบ
- ระบุผู้ผลิต ที่อยู่ และวันหมดอายุ
- ไม่สัญญาผลลัพธ์ที่กฎหมายไม่อนุญาต
ฉลาก U-TURN ระบุสารอาหารทั้ง 18 ชนิดพร้อมปริมาณธาตุที่ได้จริงและ %Thai RDI — ไบโอติน สังกะสี และซีลีเนียม มีส่วนช่วยคงสภาพปกติของเส้นผม สำหรับผู้ที่ได้รับสารอาหารไม่เพียงพอในแต่ละวัน ทานวันละ 1 แคปซูล พร้อมอาหารมื้อแรกของวัน หรือมื้อไหนก็ได้ที่คุณสะดวก · เลขสารบบอาหาร 74-1-01357-5-0197 · ผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค
เอกสารอ้างอิง
- กระทรวงสาธารณสุข. ประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 293) พ.ศ. 2548 เรื่อง ผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร (ฉบับรวมแก้ไขเพิ่มเติม) — ข้อ 9–12 ฉลากและคำเตือน
- สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) — ระบบตรวจสอบผลิตภัณฑ์ที่ได้รับอนุญาต
- NIH Office of Dietary Supplements. Zinc — Fact Sheet for Health Professionals
- กองอาหาร อย. — กฎหมายฉลากอาหารและฉลากโภชนาการ (ประกาศกระทรวงสาธารณสุข ฉบับที่ 445 พ.ศ. 2566 เรื่อง ฉลากโภชนาการ)
- Almohanna HM, Ahmed AA, Tsatalis JP, Tosti A. The Role of Vitamins and Minerals in Hair Loss: A Review. Dermatol Ther (Heidelb) 2019;9(1):51–70
- NIH Office of Dietary Supplements. Dietary Supplements: What You Need to Know (consumer fact sheet, 2023)
บทความอื่น
- วงจรชีวิตเส้นผม — ทำไมการดูแลผมต้องใช้เวลา 3–6 เดือน และเมื่อไหร่ควรพบแพทย์5 นาที
- มาตรฐานโรงงานบอกอะไรเรา — GHPs, HACCP, เลขสารบบอาหาร และเลขที่ใบรับจดแจ้ง5 นาที
- เปปไทด์ในผลิตภัณฑ์บำรุงหนังศีรษะ — มันคืออะไร อ่าน % บนฉลากอย่างไร และเครื่องสำอางพูดอะไรได้บ้าง5 นาที
- เส้นผมสร้างจากอะไร — เคราติน กรดอะมิโนกำมะถัน และสารอาหารเบื้องหลัง4 นาที
- แร่ธาตุคีเลตคืออะไร — ทำไมสังกะสีและเหล็กรูปบิสไกลซิเนตจึงทานสบายท้อง5 นาที