บทความ·5 นาที·18 ตุลาคม 2569
เปปไทด์ในผลิตภัณฑ์บำรุงหนังศีรษะ — มันคืออะไร อ่าน % บนฉลากอย่างไร และเครื่องสำอางพูดอะไรได้บ้าง
เปปไทด์อยู่บนเซรั่มหนังศีรษะเกือบทุกขวด นี่คือความหมายจริง ๆ ของมัน วิธีอ่านตัวเลขเปอร์เซ็นต์ และขอบเขตที่กฎหมายเครื่องสำอางอนุญาตให้พูด
คำว่า "เปปไทด์" ปรากฏบนเซรั่มหนังศีรษะเกือบทุกยี่ห้อในปัจจุบัน แต่ความหมายจริง ๆ ของมัน และสิ่งที่ตัวเลขเปอร์เซ็นต์บนฉลากบอกได้ มักถูกอธิบายน้อยกว่าที่ควร
เปปไทด์คืออะไร
เปปไทด์คือสายสั้นของกรดอะมิโน — โดยทั่วไป 2 ถึงราว 50 ตัว — ซึ่งเล็กกว่าโปรตีนมาก ในเครื่องสำอาง เปปไทด์ถูกจัดกลุ่มตามวิธีที่มันทำงานกับผิว ได้แก่ เปปไทด์ส่งสัญญาณ (signal peptides) ที่สื่อสารกับเซลล์ผิว เปปไทด์พาหะ (carrier peptides) ที่พาแร่ธาตุปริมาณน้อย เช่น ทองแดง ไปยังผิว และ เปปไทด์ยับยั้งสารสื่อประสาท ที่ใช้ในผลิตภัณฑ์ลดริ้วรอย [1][2]
ตัวอย่างที่คุ้นชื่อในกลุ่มหนังศีรษะ ได้แก่ Copper Tripeptide-1 (GHK-Cu) ซึ่งเป็นเปปไทด์พาหะที่ถูกศึกษาด้านการฟื้นฟูผิวมายาวนาน [3] Acetyl Tetrapeptide-3 และ Biotinoyl Tripeptide-1 ซึ่งเป็นเปปไทด์ส่งสัญญาณที่ดัดแปลงโครงสร้างให้ซึมผ่านผิวได้ดีขึ้น [2] ชื่อที่ลงท้ายด้วย "-peptide" ในรายการส่วนผสม (INCI) บอกจำนวนกรดอะมิโนในสาย เช่น tripeptide = 3 ตัว tetrapeptide = 4 ตัว
อ่าน % บนฉลากอย่างไร
นี่คือจุดที่สับสนบ่อยที่สุด ตัวเลขเช่น "3%" ที่เห็นในสื่อการตลาดมักหมายถึง เปอร์เซ็นต์ของสารประกอบ (complex) ที่ซัพพลายเออร์ส่งมา ไม่ใช่เปอร์เซ็นต์ของเปปไทด์บริสุทธิ์ สารประกอบเหล่านั้นมักเป็นสารละลายที่มีน้ำ กลีเซอรีน หรือสารสกัดพืชเป็นส่วนใหญ่ และมีตัวเปปไทด์เองในระดับส่วนในล้าน (ppm) ซึ่งเป็นเรื่องปกติ เพราะเปปไทด์ส่งสัญญาณทำงานในความเข้มข้นต่ำมาก [1][2] สิ่งที่ตัวเลข % บอกได้จริงคือ ผู้ผลิตใช้สารประกอบนั้นในปริมาณที่ซัพพลายเออร์แนะนำหรือไม่ — ซึ่งเป็นคำถามที่ควรถาม
สองคำถามต่อไปที่คุ้มค่า: สูตรนี้ช่วยให้เปปไทด์ซึมผ่านชั้นผิวได้หรือไม่ เพราะเปปไทด์เป็นโมเลกุลที่ชอบน้ำและผ่านชั้นผิวได้ยากโดยธรรมชาติ [1][2] และสูตรนี้ปลอดจากสิ่งที่อาจระคายผิวบอบบาง เช่น แอลกอฮอล์ปริมาณสูงหรือน้ำหอม ซึ่งสำคัญสำหรับผลิตภัณฑ์ที่ใช้ทุกวันโดยไม่ล้างออก
หลักฐานอยู่ตรงไหน
พูดตรง ๆ: หลักฐานของเปปไทด์เครื่องสำอางส่วนใหญ่มาจากการศึกษาในห้องปฏิบัติการ การศึกษาขนาดเล็ก และข้อมูลของผู้ผลิตวัตถุดิบเอง การทบทวนวรรณกรรมในวารสารวิชาการชี้ตรงกันว่า การศึกษาแบบควบคุมขนาดใหญ่ในมนุษย์ยังมีน้อย [1][2] นี่ไม่ได้แปลว่าเปปไทด์ไม่ทำอะไร แต่แปลว่าสิ่งที่ควรคาดหวังจากเครื่องสำอางคือการบำรุงสภาพหนังศีรษะและรูปลักษณ์ของเส้นผม ไม่ใช่ผลทางการแพทย์
เครื่องสำอางพูดอะไรได้ และพูดอะไรไม่ได้
ตามพระราชบัญญัติเครื่องสำอาง พ.ศ. 2558 เครื่องสำอางคือผลิตภัณฑ์ที่ใช้ภายนอกเพื่อทำความสะอาด ปรับสภาพ หรือเปลี่ยนรูปลักษณ์ ต้อง จดแจ้ง กับ อย. ก่อนวางขาย และโฆษณาต้องไม่เป็นเท็จ เกินจริง หรือทำให้เข้าใจว่ามีสรรพคุณอย่างยา [4] ข้อความแบบ "รักษาผมร่วง" "ปลูกผม" หรือ "ผมขึ้นใหม่" จึงเป็นข้อความที่เครื่องสำอางไม่ควรใช้ ข้อความที่อยู่ในขอบเขตคือการบำรุงหนังศีรษะและรากผม ลดการขาดหลุดร่วงจากการหวี หรือทำให้ผมดูหนาขึ้น
หลักการเดียวกันใช้ในสหภาพยุโรป ซึ่งกำหนดเกณฑ์ร่วม 6 ข้อสำหรับคำกล่าวอ้างเครื่องสำอาง ได้แก่ ถูกกฎหมาย เป็นความจริง มีหลักฐานรองรับ ซื่อตรง เป็นธรรม และช่วยให้ผู้บริโภคตัดสินใจอย่างมีข้อมูล — และระบุชัดว่า การอ้างคุณสมบัติของ "ส่วนผสม" ไปยัง "ผลิตภัณฑ์สำเร็จรูป" ต้องมีหลักฐานว่าใช้ส่วนผสมนั้นในความเข้มข้นที่มีผล [5]
สรุป
- เปปไทด์ = สายกรดอะมิโนสั้น ทำงานในความเข้มข้นต่ำ
- % บนฉลากมักเป็น % ของสารประกอบ ไม่ใช่เปปไทด์บริสุทธิ์ — ถามว่าใช้ตามปริมาณที่แนะนำหรือไม่
- คาดหวังผลเชิงเครื่องสำอาง ไม่ใช่ผลทางการแพทย์
- ผลิตภัณฑ์ที่สัญญาเกินกว่าที่กฎหมายเครื่องสำอางอนุญาต คือสัญญาณให้ระวัง
ONE PEN ใช้สารสำคัญมากกว่า 10 ชนิด รวมถึง Copper Tripeptide-1, Acetyl Tetrapeptide-3 และ Biotinoyl Tripeptide-1 ในสูตรไม่มีแอลกอฮอล์ — บำรุงหนังศีรษะและรากผม · ลดการขาดหลุดร่วงจากการหวี · ผมดูหนาขึ้น ดูมีน้ำหนัก · เครื่องสำอางจดแจ้งกับ อย.
เอกสารอ้างอิง
- Gorouhi F, Maibach HI. Role of topical peptides in preventing or treating aged skin. Int J Cosmet Sci 2009;31(5):327–345
- Errante F, Ledwoń P, Latajka R, Rovero P, Papini AM. Cosmeceutical Peptides in the Framework of Sustainable Wellness Economy. Front Chem 2020;8:572923
- Pickart L, Margolina A. Regenerative and Protective Actions of the GHK-Cu Peptide in the Light of the New Gene Data. Int J Mol Sci 2018;19(7):1987
- กองควบคุมเครื่องสำอางและวัตถุอันตราย อย. — พระราชบัญญัติเครื่องสำอาง พ.ศ. 2558 และกฎหมายลำดับรอง (การจดแจ้ง, กฎกระทรวงกำหนดข้อความโฆษณาเครื่องสำอางที่ไม่เป็นธรรมต่อผู้บริโภค พ.ศ. 2567)
- Commission Regulation (EU) No 655/2013 laying down common criteria for the justification of claims used in relation to cosmetic products
บทความอื่น
- วงจรชีวิตเส้นผม — ทำไมการดูแลผมต้องใช้เวลา 3–6 เดือน และเมื่อไหร่ควรพบแพทย์5 นาที
- มาตรฐานโรงงานบอกอะไรเรา — GHPs, HACCP, เลขสารบบอาหาร และเลขที่ใบรับจดแจ้ง5 นาที
- เส้นผมสร้างจากอะไร — เคราติน กรดอะมิโนกำมะถัน และสารอาหารเบื้องหลัง4 นาที
- แร่ธาตุคีเลตคืออะไร — ทำไมสังกะสีและเหล็กรูปบิสไกลซิเนตจึงทานสบายท้อง5 นาที
- อ่านฉลากผลิตภัณฑ์เสริมอาหารให้เป็น — เลข อย. %Thai RDI รูปแบบของสาร และคำเตือน5 นาที