บทความ·4 นาที·16 ตุลาคม 2569
เส้นผมสร้างจากอะไร — เคราติน กรดอะมิโนกำมะถัน และสารอาหารเบื้องหลัง
เส้นผมคือโปรตีนเกือบทั้งเส้น การเข้าใจว่าสร้างจากอะไรและใช้วัตถุดิบอะไร ช่วยให้เข้าใจว่าทำไมอาหารการกินจึงเกี่ยว
เส้นผมที่คุณเห็นเป็น "เซลล์ที่ตายแล้ว" ซึ่งถูกอัดแน่นด้วยโปรตีน ส่วนที่มีชีวิตจริงอยู่ใต้หนังศีรษะ คือรากผม (hair follicle) ที่แบ่งตัวเร็วมากเพื่อสร้างเส้นผมใหม่ขึ้นมาเรื่อย ๆ ราว 1 ซม. ต่อเดือน [1] การเข้าใจว่าเส้นผมสร้างจากอะไร ช่วยให้เข้าใจว่าทำไมอาหารการกินจึงเกี่ยว
เคราติน: โปรตีนหลัก
เส้นผมแห้งประกอบด้วยโปรตีนเป็นส่วนใหญ่ ซึ่งคือ เคราติน (keratin) ชนิดแข็ง ที่เหลือเป็นน้ำ ไขมัน เม็ดสี และแร่ธาตุปริมาณน้อย [2] เคราตินเรียงตัวเป็นเส้นใยยาวที่พันกันเป็นเกลียว ตั้งแต่ระดับโมเลกุลจนถึงมัดใหญ่ในชั้นคอร์เท็กซ์ (cortex) ซึ่งเป็นแกนกลางที่กำหนดความแข็งแรงและความยืดหยุ่นของเส้นผม ชั้นนอกสุดคือคิวติเคิล (cuticle) ที่ซ้อนกันเหมือนเกล็ด ทำหน้าที่ปกป้องแกนด้านใน [3]
กำมะถัน: สิ่งที่ทำให้ผมแข็งแรง
จุดเด่นของเคราตินเส้นผมคือมีกรดอะมิโน ซิสเทอีน (cysteine) ในสัดส่วนสูงมาก ซิสเทอีนมีอะตอมกำมะถัน และซิสเทอีนสองโมเลกุลที่อยู่ใกล้กันจะจับกันเป็น พันธะไดซัลไฟด์ (disulfide bond) พันธะเหล่านี้คือ "หมุด" ที่ล็อกเส้นใยเคราตินเข้าด้วยกัน ทำให้เส้นผมทนต่อแรงดึง ความร้อน และน้ำ [2][3] การยืดหรือดัดผมถาวรทำงานโดยทำลายพันธะเหล่านี้แล้วสร้างใหม่ในรูปทรงที่ต้องการ ซึ่งอธิบายได้ว่าทำไมผมที่ทำเคมีบ่อยจึงเปราะ
ร่างกายได้ซิสเทอีนจากอาหารโปรตีน และยังสังเคราะห์เองได้จาก เมไทโอนีน (methionine) ซึ่งเป็นกรดอะมิโนจำเป็นที่ต้องได้จากอาหารเท่านั้น ทั้งสองจึงถูกเรียกรวมว่ากรดอะมิโนกลุ่มกำมะถัน
สารอาหารเบื้องหลังโรงงานผลิตผม
รากผมเป็นเนื้อเยื่อที่แบ่งตัวเร็วที่สุดกลุ่มหนึ่งของร่างกาย จึงต้องการวัตถุดิบและตัวช่วยอย่างต่อเนื่อง [1][4]
- โปรตีนและกรดอะมิโนกำมะถัน — วัตถุดิบตรงของเคราติน การได้รับโปรตีนไม่พอเกี่ยวข้องกับเส้นผมที่บางและร่วงมากขึ้น [4][5]
- สังกะสี — จำเป็นต่อการแบ่งเซลล์และการสังเคราะห์โปรตีน ภาวะขาดสังกะสีเป็นสาเหตุหนึ่งของผมร่วงที่พบในทางคลินิก [4]
- เหล็ก — นำออกซิเจนไปเลี้ยงรากผม ระดับเฟอร์ริตินต่ำพบร่วมกับผมร่วงแบบกระจายได้บ่อย [4][5]
- ไบโอตินและวิตามินบีกลุ่มอื่น — โคเอนไซม์ในกระบวนการสร้างพลังงานและโปรตีน ชัดเจนว่าสำคัญเมื่อขาด [4]
- วิตามินซี — ช่วยการดูดซึมเหล็กจากพืช และเป็นสารต้านอนุมูลอิสระ [4]
- ซีลีเนียมและทองแดง — ทำงานในเอนไซม์ต้านอนุมูลอิสระและการสร้างเม็ดสี ซึ่งทั้งขาดและเกินล้วนไม่ดี [4]
ข้อคิดสำหรับชีวิตจริง
เส้นผมเป็นเนื้อเยื่อที่ "ไม่จำเป็นต่อการมีชีวิต" เมื่อร่างกายขาดอะไร รากผมมักเป็นจุดแรก ๆ ที่ถูกลดการจัดสรร นี่คือเหตุผลที่เส้นผมมักสะท้อนภาพรวมของโภชนาการและสุขภาพในช่วง 2–4 เดือนก่อนหน้า [5] อาหารที่หลากหลายและโปรตีนที่เพียงพอจึงเป็นฐานที่สำคัญที่สุด ส่วนผลิตภัณฑ์เสริมอาหารมีบทบาทสำหรับคนที่ได้รับสารอาหารไม่พอในแต่ละวัน และหากผมร่วงมากผิดปกติ การตรวจหาสาเหตุกับแพทย์ควรมาก่อนเสมอ
U-TURN รวมแอล-ซิสเทอีน แอล-เมไทโอนีน สังกะสี เหล็ก ไบโอติน ซีลีเนียม และสารอาหารอื่นรวม 18 ชนิดในหนึ่งแคปซูล — ไบโอติน สังกะสี และซีลีเนียม มีส่วนช่วยคงสภาพปกติของเส้นผม สำหรับผู้ที่ได้รับสารอาหารไม่เพียงพอในแต่ละวัน · ผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค
เอกสารอ้างอิง
- Hoover E, Alhajj M, Flores JL. Physiology, Hair. StatPearls (NCBI Bookshelf), updated 2023
- Wolfram LJ. Human hair: a unique physicochemical composite. J Am Acad Dermatol 2003;48(6 Suppl):S106–S114
- Yang FC, Zhang Y, Rheinstädter MC. The structure of people’s hair. PeerJ 2014;2:e619
- Almohanna HM, Ahmed AA, Tsatalis JP, Tosti A. The Role of Vitamins and Minerals in Hair Loss: A Review. Dermatol Ther (Heidelb) 2019;9(1):51–70
- Guo EL, Katta R. Diet and hair loss: effects of nutrient deficiency and supplement use. Dermatol Pract Concept 2017;7(1):1–10
บทความอื่น
- วงจรชีวิตเส้นผม — ทำไมการดูแลผมต้องใช้เวลา 3–6 เดือน และเมื่อไหร่ควรพบแพทย์5 นาที
- มาตรฐานโรงงานบอกอะไรเรา — GHPs, HACCP, เลขสารบบอาหาร และเลขที่ใบรับจดแจ้ง5 นาที
- เปปไทด์ในผลิตภัณฑ์บำรุงหนังศีรษะ — มันคืออะไร อ่าน % บนฉลากอย่างไร และเครื่องสำอางพูดอะไรได้บ้าง5 นาที
- แร่ธาตุคีเลตคืออะไร — ทำไมสังกะสีและเหล็กรูปบิสไกลซิเนตจึงทานสบายท้อง5 นาที
- อ่านฉลากผลิตภัณฑ์เสริมอาหารให้เป็น — เลข อย. %Thai RDI รูปแบบของสาร และคำเตือน5 นาที